Hilversum maakt plan voor toekomst 48 gebedshuizen: ‘Religieuze gebouwen hebben een belangrijke functie voor de wijk en een maatschappelijke betekenis’
AlgemeenHILVERSUM - Het college van Hilversum heeft een routekaart vastgesteld voor de toekomst van alle 48 gebedshuizen in de gemeente. De visie moet kerken, moskeeën en andere religieuze gebouwen helpen om hun deuren open te houden - als gebedsplek én als ontmoetingsplek voor de buurt.
Landelijk neemt het kerkbezoek al jaren af, en ook Hilversum merkt dat. Wanneer een gebedshuis sluit, verdwijnt niet alleen een religieuze ruimte, maar ook een vertrouwd baken in de wijk. Wordt het gebouw gesloopt, dan verdwijnt bovendien een markant gebouw uit het stadsbeeld.
Om dat te voorkomen, wil de gemeente gebedshuizen helpen door tijdig mee te denken over medebestemming of herbestemming. Wethouder Edwin Göbbels legt uit wat de routekaart beoogt: "Religieuze gebouwen hebben een belangrijke functie voor de wijk en een maatschappelijke betekenis. De Routekaart Religieus Erfgoed Hilversum is een hulpmiddel om tijdig mee te kunnen denken over behoud, medebestemming en herbestemming van een gebedshuis. Met als primair doel het behoud van het gebedshuis. Als baken voor de buurt, als cultuurhistorisch waardevol gebouw en als ruimte voor ontmoeting en samenkomst."
Inventarisatie
De routekaart bevat een inventarisatie van alle 48 gebedshuizen in Hilversum, op geloofsrichting, bouwjaar, monumentale status, cultuurhistorische waarde en toekomstperspectief. Van die 48 zijn er momenteel nog 31 in religieus gebruik. Met 29 daarvan voerde de gemeente gesprekken op locatie. Op dit moment hebben 19 van de 48 gebedshuizen nog geen monumentenstatus.
De routekaart werkt met zeven beleidsuitgangspunten. Zo wil de gemeente gebedshuizen zichtbaarder maken via een sociale kaart, zodat ze beter vindbaar zijn voor bezoekers, voor elkaar en voor partijen die geïnteresseerd zijn in medegebruik. Die sociale kaart kan ook de basis vormen voor een gebedshuizenplatform.
Een ander uitgangspunt is een zogenoemde ladder voor behoud: een hulpmiddel dat helpt bij het maken van de juiste keuze voor mede- of herbestemming. Verder krijgen gebedshuizen begeleiding bij het inventariseren van hun roerend erfgoed, via het Catharijne Convent.
Cultuurhistorisch waardevol
Negen gebedshuizen komen uit de inventarisatie naar voren als cultuurhistorisch waardevol. Een onafhankelijk bureau onderzoekt of zij in aanmerking komen voor een monumentenstatus. Denkt het bureau van wel, dan draagt de gemeente het gebedshuis - na overleg met de betreffende geloofsgemeenschap - voor als gemeentelijk monument op basis van de Erfgoedverordening Hilversum 2025. Op de potentiële monumentenlijst staan betekent niet automatisch dat een gebedshuis ook daadwerkelijk als monument wordt aangewezen.
Aan de routekaart liggen twee onderzoeksfasen ten grondslag. De eerste fase startte in 2021, met rijkssubsidie en onder begeleiding van adviesbureau COUP. Door de coronapandemie liep dit onderzoek vertraging op. In augustus 2025 startte de tweede fase, met nieuwe gesprekken met gebedshuiseigenaren, culturele en maatschappelijke organisaties en het sociaal domein van de gemeente.
Gemeenteraad
De gemeente informeerde de gebedshuizen al over de gepubliceerde routekaart. De acties uit de zeven beleidsuitgangspunten voert de gemeente nog dit jaar uit, waarvan een deel jaarlijks terugkeert of doorloopt. Op 10 juni legt het college de Routekaart Religieus Erfgoed Hilversum voor aan de gemeenteraad ter besluitvorming.
